24% polskich 15latków nie rozumie, co czyta

Co czwarty polski piętnastolatek nie osiągnął w PISA 2025 podstawowego poziomu rozumienia tekstu.  W 2012 roku poniżej tego poziomu było 10% uczniów; dziś jest ich już 24%. Jednocześnie 26% piętnastolatków nie osiągnęło podstawowego poziomu umiejętności matematycznych, a 20% - rozumowania w naukach przyrodniczych. Polska nadal wypada powyżej średniej europejskiej. Nie zmienia to faktu, że duża grupa młodych ludzi ma trudność z umiejętnościami potrzebnymi na co dzień. Źródło: polski raport PISA 2025, rozdział 5 i aneks.

Badanie pokazuje też, w jakich warunkach uczniowie próbują się uczyć. 41% polskich piętnastolatków twierdzi, że na większości lub wszystkich lekcji przyrody ich rówieśnicy często rozpraszają się urządzeniami cyfrowymi. 55% używa chatbotów AI do nauki przynajmniej raz w tygodniu. A tylko 41% mówi, że na większości lekcji przyrody nauczyciel udziela dodatkowej pomocy, gdy jest potrzebna - wobec 73% średnio w krajach OECD. Są to odpowiedzi uczniów dotyczące określonych lekcji, ale trudno przejść obok nich obojętnie. Źródło: OECD, PISA 2025 — Polska.

Dlaczego tak się dzieje? PISA nie daje jednej odpowiedzi. Naszym zdaniem trzeba jednak spojrzeć na całe dzieciństwo, a nie tylko na szkolne wyniki. Na czas spędzony z dorosłymi i jakość tych relacji. Na ruch, swobodną zabawę i samodzielność. Na to, czy dziecko może próbować, popełniać błędy i przekonać się, że potrafi sobie poradzić. Także na ekran, który oferuje niekończący się ciąg szybkich bodźców i nagród, gdy czytanie książki lub rozwiązanie zadania wymaga skupienia i cierpliwości.

Chcieliśmy dać dzieciom bezpieczeństwo i możliwości. Być może zbyt często zamykamy je przy tym w złotych klatkach: chronimy przed błotem, patykami, nudą i drobnymi porażkami, a potem oczekujemy samodzielności. Warto tę hipotezę jednak potraktować poważnie.

Dzieci potrzebują porządnej edukacji i mądrego wychowania: uważnego dorosłego, ruchu, rozmowy oraz miejsca na własne decyzje. Jeśli tego nie zapewnimy, część z nich wejdzie w dorosłość bez umiejętności, których będzie potrzebować, by radzić sobie w życiu.

Autor: A.K.